تست HLA Typing

HLA تایپینگ یا تعیین نوع آنتی ژن لکوسیت انسانی (HLA)شامل تعیین تایپ مولکولی یا سرولوژیکی لکوسیت های خون برای تعیین MHC)  HLA-A, -B, -C  کلاس (I و انواع  DR، DP، DQ  (MHC کلاس (II است. در واقع HLA  تایپینگ، فرآیندی است که مولکول‌های اچ ال ای بیان شده در سطح سلول‌های بدن انسان را شناسایی می‌کند. ژن هایHLA بسیار متغیر هستند و این منجر به ایجاد بسیاری از آنتی ژن ها یا مولکول های HLA مختلف می شود.

HLAتایپینگ برای تطبیق بیماران و اهداکنندگان برای پیوند مغز استخوان یا خون بند ناف استفاده می شود.  این مولکول ها پروتئین ها یا نشانگرهایی هستند که در اکثر سلول های بدن یافت می شوند. سیستم ایمنی بدن از این نشانگرها برای تشخیص اینکه کدام سلول به بدن شما تعلق دارد و کدام یک ندارد استفاده می کند.

بنابراین یکی از کاربردهای اصلی تایپینگHLA برای شناسایی بهترین تطابق گیرنده و دهنده قبل از پیوند سلول های بنیادی خونساز است. تطابق نزدیک بین نشانگرهای HLA اهداکننده و بیمار برای نتیجه موفقیت آمیز پیوند سلول های بنیادی مغز استخوان ضروری است. تطبیق مولکولHLA باعث رشد و توسعه سلول های خونی سالم جدید (به نام graft) می شود و خطر یک عارضه پس از پیوند به نام بیماری پیوند در مقابل میزبان (GVHD) را کاهش می دهد.

نیمی از نشانگرهای  HLAیک فرد از مادر و نیمی از پدر به ارث رسیده است، بنابراین هر برادر و خواهری که با فرد مورد نظر (بیمار) والدین مشابهی دارند، 25 درصد شانس (1 در 4) دارند که تطابقHLA  خیلی نزدیک (match) داشته باشند. اعضای خانواده گسترده احتمالاً مطابقت اچ ال ای نزدیک ندارند. حدود 70 درصد (7 از 10) بیمارانی که نیاز به پیوند دارند، اهداکننده کاملاً مشابهی در خانواده خود ندارند. تحقیقات نشان داده است که اهداکننده باید حداقل با 6 نشانگر اچ ال ای مطابقت داشته باشد. در بسیاری از مواقع یک matching نزدیکتر مورد نیاز است. بهترین تطابق از طریق آزمایش دقیق مشخص می شود. از آنجایی که برخی از انواع HLA شایع‌تر از سایرین هستند، برخی از بیماران ممکن است در یافتن اهداکننده منطبق با چالش بیشتری مواجه شوند.  برخی از انواع این مولکول بیشتر در گروه های نژادی و قومی خاص یافت می شوند.

گروه بندی  HLA

آنتی ژن های اچ ال ای به گروه هایی تقسیم می شوند که با حروف مشخص می شوند. به عنوان مثال، HLA-A، -B و -C مولکول های اچ ال ای کلاس I هستند و در تمام سلول های هسته دار از جمله لنفوسیت های T یافت می شوند.

-DR و HLA–DQ مولکول‌های کلاس II هستند که بر روی انواع سلول‌های کمتری مانند لنفوسیت‌های B، ماکروفاژها و سلول‌های اندوتلیال توزیع می‌شوند.  این مولکول ها ها علاوه بر مولکول های HLA کلاس   I، برای به حداقل رساندن خطر رد پیوند در مراحل بعد HLATyping  می شوند.

بخش‌های فرعی هر گروه (ویژگی ژن فردی) با اعداد نشان داده می‌شوند HLA-A 1 یا HLA-DR 4  ترکیبی از مولکول های روی سطح سلول ها است که به صورت ژنتیکی تعیین می شود و یک نوع HLA می دهد.

هر فرد یک آنتی ژن HLA را از هر گروه، و از هر یک از والدین خود به ارث می برد، بنابراین یک نوع اچ ال ای فردی ممکن است برای مثال به این صورت باشد:

HLA-A 1, A25; B8, B44; Cw5, Cw7; DR 4, DR 17; DQ 2, DQ 7.

روش های HLA typing

روش‌های تایپینگ معمولاً با وضوح کم، متوسط و بالا بسته به قدرت آنها در تمایز بین آلل‌های اچ ال ای مشخص می‌شوند.

وضوح پایین – یک نتیجه در سطح آنتی ژن مانند روش های سرولوژیکی، که اولین فیلد نامگذاری را تشکیل می دهد به عنوان مثال  A01;  A02.  .

وضوح متوسط – یک نتیجه تایپینگ مبتنی بر DNA که شامل زیرمجموعه‌ای از آلل‌هایی است که ارقام فیلد اول نام آلل خود را به اشتراک می‌گذارند.

در حال حاضر، تایپینگ این مولکول با وضوح متوسط ، شامل SSP- (پرایمر اختصاصی توالی(، SSO- (الیگونوکلئوتید اختصاصی توالی)، SSOP (پروب الیگونوکلئوتیدی اختصاصی توالی)،  RFLP-PCR  (واکنش زنجیره‌ای پلیمراز پلی‌مورفیسم طول قطعه محدود) انجام می شوند.

وضوح بالا – به عنوان مجموعه‌ای از آلل‌ها تعریف می‌شود که توالی پروتئین یکسانی را در محل تشخیص آنتی‌ژن مشخص و کدگذاری می‌کنند. بعضی از روش های تایپینگ با وضوح بالا همچنین می‌تواند شامل مجموعه‌ای از آلل‌ها باشد که توالی پروتئینی یکسانی را برای دامنه اتصال آنتی‌ژنی یک مولکول HLA مشخص و کدگذاری می‌کند و آلل‌هایی را که به‌عنوان پروتئین‌های سطح سلول بیان نمی‌شوند را حذف می‌کند. این سطح وضوح تمام ابهامات ناشی از چندشکلی های واقع در اگزون های 2 و 3 برای جایگاه های کلاس I و در اگزون 2 برای جایگاه های کلاس II را برطرف می کند. به عنوان مثال SBT (تایپینگ مبتنی بر توالی) روش استاندارد طلایی برای تعیین ژنوتیپ اچ ال ای با وضوح بالا در نظر گرفته شد، اگرچه این تکنیک ممکن است نتایج نامشخصی به دلیل توالی ناکافی و فازبندی هاپلوتیپی مبهم، ایجاد کند.

اما در روش دیگر وضوح بالا با استفاده از نسل بعدی توالی یابی  (NGS)و پیشرفت های اخیر در فناوری های NGS  به طور قابل توجهی بر فرآیند تایپینگ HLA تأثیر گذاشته است.

این رویکردهای جدید مانند NGS می‌توانند بر این نتایج مبهم و نامشخص غلبه کنند و HLA تایپینگ گسترده، موازی و با وضوح بالا را امکان‌پذیر کنند. روش های مختلف HLA-typing مبتنی بر NGSوجود دارند.