آب مروارید (کاتاراکت)

آب مروارید (کاتاراکت) کدر شدن عدسی چشم است و اثر آن بر بینائی به این صورت است که فرد مبتلا در دید خود حالتی مانند ابری دیدن و یا کمی شبیه نگاه کردن از پنجره یخ زده یا مه آلود را دارد. دید ابری ناشی از آب مروارید می تواند خواندن، رانندگی با ماشین (به خصوص در شب) و نیز تشخیص جزئیات در چهره ی دیگران را دشوارتر کند.

اکثر آب مرواریدها به کندی ایجاد می شوند، یعنی یک دوره ی نسبتاً طولانی نیاز دارد و در اوایل بینایی را مختل نمی¬کنند. اما با گذشت زمان، آب مروارید در نهایت بینایی را مختل می کند. نحوه ی شکل گیری آب مروارید به این صورت است که پروتئین ها و الیاف موجود در عدسی شروع به تجزیه شدن می کنند و باعث تیرگی یا تاری دید می شوند.

عمدتاً ابتلا به آب مروارید در افراد ناشی از افزایش سن است اما برخی اختلالات ژنتیکی و آسیب بافتی به عدسی چشم ناشی از علل مختلف نظیر التهاب و یا جراحی چشم قبلی، دیابت، استعمال دخانیات، چاقی، فشار خون بالا، عتیاد به مشروبات الکلی، استفاده طولانی مدت از داروهای استروئیدی و پیوند سلول های بنیادی خونساز (HSCT) نیز بخش مهمی از علل ریشه ای آب مروارید تلقی می شوند.

آب مروارید معمولاً در بیماران مبتلا به GVHD چشمی (oGVHD) رخ می دهد و منشأ چندعاملی دارد که ناشی از همزمانی سمیت ناشی از عوامل شیمی درمانی، تابش به کل بدن (TBI) برای فرآیند آماده سازی قبل از پیوند و طولانی مدت استروئیدهای سیستمیک و موضعی با دوز بالا مورد نیاز پس از پیوند سلول های بنیادی خون ساز است.

در صورت عدم پیگیری و اقدامات درمانی به موقع، به جرات میتوان گفت آب مروارید شایع ترین علت از دست دادن بینایی در oGVHD است. آب مروارید ساب کپسول خلفی چشمی شایع ترین اتفاق است و در بیشتر موارد وجود دارد.

اسکلروز هسته‌ای نیز در بسیاری از موارد وجود دارد، اما در بیماران مسن‌تر نسبتاً شایع‌تر است که نشان‌دهنده مولفه آب مروارید چرخشی است. در اکثریت بیماران، آب مروارید همزمان با سندرم خشکی چشم (DES) بروز می کند و این درمان را در افراد پیچیده تر می کند.

در حالت عادی، اجتناب از نور شدید و استفاده از عینک قوی¬تر می¬تواند به مقابله با آب مروارید کمک کند. اگر اختلال بینایی با فعالیت های معمول تداخل داشته باشد، ممکن است به جراحی آب مروارید نیاز داشته باشید. خوشبختانه جراحی آب مروارید به طور کلی یک روش ایمن و موثر است. اما زمانی که در بیماران با GVHD، آب مروارید و سندرم خشکی چشم همزمان رخ دهند، درمان مشکل تر خواهد بود.

از آنجایی که جراحی آب مروارید می تواند باعث القا یا تشدید یک DES از قبل موجود شود، مهم است که ابتدا DES به شدت درمان شده و سطح چشم قبل از انجام عمل جراحی آب مروارید در oGVHD بهینه گردد. استفاده مکرر از داروهای برطرف کننده خشکی چشم،

درمان موضعی ضد التهابی و سرکوب کننده سیستم ایمنی، استفاده از پلاگ های پونکتال در صورت نیاز و درمان قبلی هر گونه آسیب شناسی پلک و آدنکس مهم هستند. یکی دیگر از چالش های قبل از جراحی، بیومتری دقیق و محاسبه توان لنز داخل چشمی است و در این خصوص بیومتری نوری و ارزیابی توپوگرافی هر دو توصیه می شوند تا بیش از یک نوبت انجام شوند.

در صورت عدم تطابق، بهتر است جراحی به تعویق افتد اما درمان ادامه یابد تا سطح چشم بهینه سازی شده و بعد از چند هفته مجددا ارزیابی پیش از جراحی انجام شود. با توجه به حساسیت های موجود در خصوص چشم بعنوان یک اندام حائز اهمیت، پیگیری های مکرر بیمار و همراهان ایشان همزمان با همکاری موثر ایشان با پزشک و کادر درمان از اهمیت ویژه ای برخوردار خواهد بود.

گردآونده و مترجم: دکتر شیما رسولی

مطالب دیگری را مطالعه فرمایید:

آنمی آپلاستیک

منابع:

1. لینک
2. لینک
3. لینک